Xylitolkauwgom: de dagdosis en de frequentie tellen zwaarder dan het merk
Suikervrije kauwgom is een van de weinige preventieve middelen die de patiënt bereidwillig aanneemt, omdat het geen discipline vraagt maar de ene gewoonte door de andere vervangt.
Het mechanische effect is alle suikervrije kauwgom gemeen: kauwen verhoogt de speekselvloed duidelijk, en speeksel buffert zuren en remineraliseert.
Xylitol voegt een eigen mechanisme toe. Streptococcus mutans neemt het op omdat het het voor een suiker houdt, maar kan het niet verwerken en verbruikt energie in een kringloop zonder opbrengst.
Het gedocumenteerde effect is een afname van de mutans-belasting in plaque en speeksel, met verminderde hechting. Het is een effect op de bacterie, niet alleen op het milieu.
De dosis is de beslissende grootheid en die welke commerciële producten het minst vermelden. Studies die een effect op cariës laten zien gebruiken dagdoses van meerdere grammen, verspreid over meerdere innames.
Eén stuk kauwgom bevat doorgaans minder dan een gram xylitol, en de formuleringen lopen sterk uiteen: sommige bevatten minimale hoeveelheden en gebruiken andere zoetstoffen als basis.
De samenstelling lezen is daarom nodig. Een product waarin xylitol het eerste ingrediënt is heeft een bruikbare concentratie; een product waarin het achteraan de lijst staat werkt vooral mechanisch.
De frequentie telt even zwaar als de totale dosis. Drie of meer innames over de dag verspreid doen het beter dan dezelfde hoeveelheid in één keer, omdat herhaalde blootstelling de druk op de bacterie handhaaft.
Het nuttigste moment is na de maaltijd, wanneer de pH het laagst is en de speekselstimulatie het meeste werk doet. Het is ook het moment dat de patiënt zich het gemakkelijkst herinnert.
De kauwduur kent een praktische grens: voorbij tien tot twintig minuten is de extra winst gering, en bij daarvoor gevoelige personen kan langdurig kauwen gewrichtsklachten verergeren.
Sorbitol en maltitol, in veel kauwgom aanwezig, geven de speekselstimulatie maar niet het specifieke effect op mutans. Zij zijn niet nutteloos, maar niet gelijkwaardig.
Ouders hoort te worden gezegd dat kauwgom het poetsen niet vervangt en bij jonge kinderen niet is aangewezen vanwege het risico van inslikken. Onder een bepaalde leeftijd wordt xylitol via andere producten gegeven.
Kortom: het mechanische effect geldt voor alle suikervrije kauwgom, het specifieke vraagt voldoende xylitol, de frequentie telt even zwaar als de dosis, en de samenstelling hoort gelezen omdat formuleringen sterk verschillen.