Wortelcariës: cement ontkalkt bij een hogere zuurgraad dan glazuur

Wortelcariës is de vorm die met de vergrijzing het sterkst toeneemt, en die waarbij voor glazuur bedachte werkwijzen het slechtst uitpakken.

De reden is chemisch voordat zij gedragsmatig is. Glazuur begint rond pH 5,5 te ontkalken, terwijl cement en worteldentine al rond 6,2 beginnen.

Dat verschil lijkt klein en is dat niet: het betekent dat het worteloppervlak ontkalkt bij zuurmomenten die glazuur zonder gevolgen doorstaat.

Wie terugtrekkingen heeft loopt daardoor een risico dat het eigen glazuur niet loopt, bij hetzelfde voedingspatroon en dezelfde verzorging als voorheen.

De wortel heeft bovendien een lager mineraalgehalte en een groter organisch aandeel, wat de voortgang versnelt zodra die begint.

De laesie verschijnt als een donker gebied aan de tandhals, vaak ondiep maar breed uitgestrekt, en omgeeft de tand langs de tandvleesrand in plaats van de diepte in te gaan.

Dat maakt haar lastig te herstellen, want de rand ligt onder het tandvlees, droogleggen is moeilijk en de hechting aan cement is minder voorspelbaar dan aan glazuur.

Daaruit volgt dat preventie hier zwaarder weegt dan elders: een vroeg opgemerkte en geremineraliseerde wortellaesie voorkomt een restauratie die toch onvolmaakt blijft.

Hooggedoseerd fluoride is het voornaamste middel. Tandpasta's met 5000 ppm zijn aangewezen bij risicopatiënten en hun werking op wortelcariës is onderbouwd.

Zij vervangen de gewone tandpasta en komen er niet bij, en de wijze telt: aanbrengen, poetsen, uitspugen zonder na te spoelen, zodat het fluoride in contact blijft.

De te herkennen patiënten zijn kenbaar: meerdere terugtrekkingen, droge mond door medicatie, verminderde handvaardigheid, dragers van partiële prothesen waarvan de klammers beslag bij de hals vasthouden.

In de praktijk aangebrachte fluoridelakken vullen het thuisgebruik aan bij hoog risico, en de frequentie volgt het risico in plaats van de kalender.

Kortom: de wortel ontkalkt bij pH 6,2 tegen 5,5 bij glazuur, de laesie is breed en lastig te herstellen, preventie weegt zwaarder dan restauratie, 5000 ppm vervangt de gewone tandpasta, en na het poetsen wordt niet nagespoeld.