Dentineovergevoeligheid: twee verschillende mechanismen, twee productgroepen

Dentineovergevoeligheid is na cariës de meest gemelde klacht, en die waarover vrij verkrijgbare producten het meest beloven met de vaagste uitleg.

Het aanvaarde mechanisme is hydrodynamisch. Blootliggend dentine legt de dentinetubuli bloot, microscopische met vocht gevulde kanalen die met de pulpa in verbinding staan.

Een thermische of osmotische prikkel verplaatst dat vocht, en de beweging prikkelt de zenuwuiteinden aan de pulpazijde. De pijn ontstaat niet aan het oppervlak maar uit die verplaatsing.

Daaruit volgen twee volstrekt verschillende benaderingen, en dat onderscheid maakt kiezen mogelijk in plaats van lukraak proberen.

De eerste sluit de tubuli af en vermindert de vochtbeweging. Daartoe behoren strontiumzouten, arginine met calciumcarbonaat, calcium-natriumfosfosilicaten en hooggedoseerde fluoriden.

Het effect is mechanisch en treedt vrij snel op, maar laat zich weer wegnemen: slijtage door poetsen en zuren uit de voeding openen de tubuli opnieuw, en daarom moet het gebruik doorgaan.

De tweede werkt op de zenuwgeleiding in plaats van op het vocht. Kaliumnitraat zet kaliumionen rond het zenuwuiteinde af en vermindert het vermogen om het signaal op te wekken.

Dit tweede mechanisme vraagt tijd. Wie drie dagen een kaliumtandpasta probeert en concludeert dat zij niet werkt, is simpelweg gestopt voordat zij werkte: er zijn enkele weken aaneengesloten gebruik nodig.

Dat vertellen bepaalt de uitkomst, want vroegtijdig afhaken is de voornaamste reden van het ervaren falen.

In de praktijk aangebrachte middelen werken via afsluiting, met lakken, adhesieve harsen of fosfosilicaatpreparaten, en geven snellere verlichting die met de thuisverzorging samengaat.

Wat aan dit alles voorafgaat is echter het zoeken naar de oorzaak, want gevoeligheid is een verschijnsel. Terugtrekking door poetsen, zure erosie, cervicale slijtage, bruxisme, een lopende bleking, of een carieuze laesie die niemand heeft gezocht.

Het verschijnsel behandelen zonder de oorzaak te verhelpen geeft verlichting zolang het middel wordt gebruikt, en het probleem keert terug zodra men stopt.

Kortom: de pijn komt uit de vochtbeweging in de tubuli, afsluiting werkt snel maar moet worden onderhouden, kalium vraagt weken en moet worden uitgelegd om afhaken te voorkomen, en de oorzaak wordt eerst gezocht omdat een verschijnsel alleen altijd terugkomt.