Gumy z ksylitolem: dawka dzienna i częstość liczą się bardziej niż marka

Guma bez cukru jest jednym z niewielu środków profilaktycznych, które pacjent przyjmuje chętnie, bo nie wymaga dyscypliny, lecz zastępuje jeden nawyk drugim.

Działanie mechaniczne jest wspólne wszystkim gumom bez cukru: żucie wyraźnie zwiększa wydzielanie śliny, a ślina buforuje kwasy i remineralizuje.

Ksylitol dodaje własny mechanizm. Streptococcus mutans pobiera go, biorąc za cukier, lecz nie potrafi go zmetabolizować i zużywa energię w cyklu bez zysku.

Udokumentowanym skutkiem jest zmniejszenie liczby mutans w płytce i ślinie oraz obniżenie ich przylegania. To działanie na bakterię, nie tylko na środowisko.

Dawka jest parametrem rozstrzygającym i tym, który produkty handlowe komunikują najsłabiej. Badania wykazujące wpływ na próchnicę stosują dawki dzienne rzędu kilku gramów, rozłożone na kilka porcji.

Jedna guma zawiera zwykle poniżej grama ksylitolu, a receptury bardzo się różnią: niektóre zawierają ilości śladowe i opierają się na innych substancjach słodzących.

Czytanie składu jest zatem konieczne. Produkt, w którym ksylitol stoi na pierwszym miejscu, ma użyteczne stężenie; ten, w którym pojawia się na końcu listy, działa głównie mechanicznie.

Częstość liczy się tyle co dawka łączna. Trzy i więcej porcji rozłożonych w ciągu dnia przewyższa tę samą ilość przyjętą naraz, bo powtarzana ekspozycja utrzymuje nacisk na bakterię.

Najbardziej przydatna chwila to po posiłkach, gdy pH jest najniższe, a pobudzenie wydzielania śliny wykonuje najwięcej pracy. To także moment, który pacjent najłatwiej pamięta.

Czas żucia ma granicę praktyczną: powyżej dziesięciu czy dwudziestu minut dodatkowy zysk jest niewielki, a u osób predysponowanych długie żucie może nasilić dolegliwości stawowe.

Sorbitol i maltitol, obecne w wielu gumach, dają pobudzenie wydzielania śliny, lecz nie swoiste działanie na mutans. Nie są bezużyteczne, ale nie są równoważne.

Rodzicom trzeba powiedzieć, że guma nie zastępuje szczotkowania i nie jest wskazana u małych dzieci ze względu na ryzyko połknięcia. Poniżej pewnego wieku ksylitol podaje się w innych postaciach.

Podsumowując: działanie mechaniczne dotyczy wszystkich gum bez cukru, swoiste wymaga odpowiedniej zawartości ksylitolu, częstość liczy się tyle co dawka, a skład trzeba czytać, bo receptury bardzo się różnią.