Ultrasoon of curette: geen alternatieven, maar verschillende fasen
De keuze tussen ultrasoon en handinstrumentarium wordt als een of-of gesteld, en dat is grotendeels onjuist: de twee systemen doen verschillende dingen en leveren samen meer op.
Het ultrasoon werkt door hoogfrequente trilling die aanslag verbrijzelt, samen met cavitatie en akoestische stroming van de koelvloeistof.
Die stroming heeft een eigen werking: zij ontregelt biofilm ook waar de tip fysiek niet komt, en daarom is ultrasoon bijzonder doeltreffend in diepe pockets en furcaties.
De curette werkt door mechanisch snijden en heeft een voordeel dat het ultrasoon niet biedt: de tastbare terugkoppeling. Men voelt het worteloppervlak en herkent wanneer het glad is.
Dat maakt haar onmisbaar bij het afwerken en het controleren, want gladheid beoordeelt men eerder met het instrument dan met het oog.
De volgorde met de beste uitkomsten is dus geordend: ultrasoon voor het grootste deel van de aanslag, curette voor het afwerken en het nakijken van de vlakken.
Alleen curettes gebruiken verlengt de zitting en vermoeit; alleen ultrasoon gebruiken laat vlakken achter die nog onregelmatig aanvoelen en nooit worden nagekeken.
Wat de instellingen betreft blijft het vermogen zo laag als doeltreffend blijft. Hoog vermogen verhoogt de werking niet evenredig en verwijdert meer wortelweefsel.
De hoek telt even zwaar als het vermogen: de tip blijft evenwijdig aan het worteloppervlak, nooit haaks, en voortdurend in beweging zonder op één plek te blijven.
Koeling is geen bijzaak. Zonder voldoende doorstroming ontwikkelt de tip genoeg warmte om de pulpa te beschadigen, en die doorstroming veroorzaakt tevens de ontregeling van de biofilm.
Het slijpen van curettes is de meest verwaarloosde factor. Een botte curette snijdt niet maar polijst de aanslag, waardoor die moeilijker te verwijderen is en de zitting langer duurt.
Een laatste punt betreft dragers van geïmplanteerde hartapparatuur. Moderne apparaten zijn doorgaans afgeschermd, maar navraag bij de cardioloog blijft bij twijfel de juiste handelwijze.
Kortom: ultrasoon verwijdert en ontregelt ook waar het niet komt, de curette werkt af en maakt controle mogelijk, de juiste volgorde gebruikt beide na elkaar, het vermogen blijft laag met evenwijdige tip, en een botte curette polijst in plaats van te snijden.