Sealen: op het kauwvlak begint cariës het vaakst en komt de borstel het minst

De kauwvlakken van de kiezen zijn de plaats waar cariës op kinderleeftijd het vaakst optreedt, en de reden is anatomisch voordat zij gedragsmatig is.

Groeven en putjes zijn smaller dan de doorsnede van een borstelhaar. Geen enkele poetstechniek, hoe juist ook, reinigt ze in de diepte.

Zij vormen bovendien een ideale omgeving voor biofilm: mechanisch beschut, met voedselresten die er blijven liggen en weinig speekselverversing.

Het sealen lost het op door die ruimte fysiek te sluiten en een onregelmatig oppervlak in een glad, reinigbaar oppervlak te veranderen.

Het beste moment is vlak na volledige doorbraak, wanneer het glazuur nog onrijp en vatbaarder is, en voordat een laesie tijd heeft gehad te beginnen.

Voor de eerste blijvende kiezen valt dat rond zes of zeven jaar, voor de tweede rond twaalf. Dat zijn de vensters waarin sealen het meest oplevert.

Een gedeeltelijk doorgebroken tand geeft een praktisch probleem: droogleggen is lastig en speekselverontreiniging tast de hechting aan. Dan wacht men beter of kiest men een minder vochtgevoelig materiaal.

Composieten hebben de beste hechting op termijn, maar vragen een droog veld en juist etsen.

Glasionomeren verdragen vocht beter en geven fluoride af, maar slijten sneller. Zij zijn de redelijke keuze wanneer droogleggen niet haalbaar is, als voorlopige sealing die opnieuw wordt beoordeeld.

De houdbaarheid hangt vrijwel geheel af van de kwaliteit van het droogleggen tijdens het aanbrengen, meer dan van het gekozen materiaal. Een met speeksel verontreinigde sealing laat binnen maanden los.

Dat brengt een controleplicht mee: sealings horen bij elke controle nagekeken, want een gedeeltelijk losgelaten sealing is erger dan geen, omdat zij een gesloten nis schept.

Sealen vervangt noch verzorging noch fluoride, en beschermt de contactvlakken niet. Het dekt één bepaalde plaats, en op die plaats hoort het te worden beoordeeld.

Kortom: groeven zijn smaller dan een borstelhaar en zijn niet te reinigen, het beste moment volgt op de doorbraak, kunsthars houdt langer maar vraagt droogleggen, glasionomeer verdraagt vocht, en de houdbaarheid hangt aan het droogleggen meer dan aan het materiaal.