Fluorose: de witte vlek die met beginnende cariës wordt verward

Een witte vlek op glazuur opent twee mogelijke diagnoses met tegengestelde gevolgen, en daarom hoort het onderscheid vóór elke beslissing.

Fluorose ontstaat door een te hoge fluoride-inname tijdens de vorming van het glazuur, die plaatsvindt in de jaren vóór het doorbreken van de tand.

Dat bepaalt een nauwkeurig tijdvenster. Voor de blijvende snijtanden ligt de kritieke periode in de eerste levensjaren, en na het doorbreken kan fluoride-inname haar niet meer veroorzaken.

Daaruit volgt dat een vlek op een reeds doorgebroken tand geen fluorose is, hoeveel fluoridetandpasta er ook wordt gebruikt. Dat gegeven sluit de diagnose in één stap.

Het onderscheid met beginnende cariës berust op drie punten. Fluorose is symmetrisch en treft gelijknamige tanden aan beide zijden, omdat zij van een gedeelde ontwikkelingsperiode afhangt.

Beginnende cariës is daarentegen op zichzelf staand en zit waar plak blijft liggen: tandhalzen, contactvlakken, groeven. Haar plaats volgt de verzorging, niet de ontwikkeling.

Het tweede punt is het oppervlak. Lichte fluorose heeft glad, glanzend glazuur, terwijl beginnende cariës dof is en ruw aanvoelt met de sonde, met een krijtachtig aanzien.

Het derde is het gedrag bij drogen. De carieuze vlek springt bij drogen duidelijker naar voren, omdat de poreusheid water verliest; fluorose verandert nauwelijks.

Daarnaast bestaan witte plekken zonder verband met fluoride, door letsel of ontsteking van het melkgebit, en die zijn doorgaans op zichzelf staand en ongelijkzijdig, vaak op één tand.

Praktisch telt het onderscheid omdat beginnende cariës remineralisatie en plakbeheersing vraagt, terwijl lichte fluorose buiten het esthetische geen behandeling behoeft.

In het gesprek met ouders loont nauwkeurigheid. Lichte fluorose, de meest geziene vorm, is een afwijking in uiterlijk en geen functioneel gebrek: het glazuur is niet brozer.

Het fluoride-advies bij kinderen komt uit dit evenwicht voort, en de bruikbare aanbeveling betreft de hoeveelheid tandpasta en toezicht bij het poetsen van kleine kinderen, die haar geneigd zijn door te slikken.

Kortom: fluorose ontstaat vóór het doorbreken en niet erna, zij is symmetrisch waar cariës op zichzelf staat, haar oppervlak is glad waar cariës ruw is, cariës springt bij drogen naar voren, en de lichte vorm tast de functie niet aan.