Ochraniacze sportowe: gotowy chroni mniej, niż pacjent sądzi

Uraz zębów w sporcie dotyczy przede wszystkim siekaczy górnych, a ochraniacz jest jedynym urządzeniem o wykazanym działaniu zapobiegawczym.

Trzy dostępne kategorie działają bardzo różnie, a pacjent uznaje je za równoważne, bo pozornie pełnią to samo zadanie.

Gotowy kupuje się w rozmiarach i nie dopasowuje. Aby utrzymał się na miejscu, wymaga zaciskania zębów, co utrudnia oddychanie i mowę.

Praktycznym skutkiem jest wyjmowanie go podczas aktywności, a ochraniacz w kieszeni niczego nie chroni. To główna wada tej kategorii.

Termoplastyczny mięknie w gorącej wodzie i dopasowuje się przez nagryzienie. To kompromis do przyjęcia, lecz grubość cieńczeje właśnie tam, gdzie sportowiec nagryza najmocniej, na powierzchniach żujących.

Dopasowanie pogarsza się ponadto w użyciu i wymagałoby okresowego odnawiania, czego prawie nikt nie robi.

Ochraniacz indywidualny wykonuje się na wycisku, z grubością sterowaną w poszczególnych okolicach. Jest jedynym, który utrzymuje grubość tam, gdzie trzeba, nie poświęcając jej tam, gdzie przeszkadza.

Rozstrzygająca jest grubość nad powierzchnią przedsionkową siekaczy górnych, bo tam dociera uderzenie. Podawane w piśmiennictwie wartości sięgają kilku milimetrów — znacznie więcej, niż zachowuje termoplastyczny po dopasowaniu.

Na powierzchniach żujących potrzeba grubości wystarczającej do amortyzacji, lecz nie takiej, by niewygodnie zmieniała położenie żuchwy, a ta równowaga odróżnia urządzenie noszone od odłożonego.

Zasięg ku tyłowi sięga pierwszego trzonowca stałego: zatrzymanie się wcześniej odsłania zęby, na które rozkłada się część uderzenia.

U pacjenta ortodontycznego ochraniacz indywidualny jest szczególnie wskazany, bo chroni też błonę śluzową przed aparatem i wymaga wykonania na nowo w miarę leczenia.

W uzębieniu mieszanym trzeba go weryfikować wraz z wyrzynaniem zębów stałych. Ochraniacz wykonany na łuku, który się zmienił, już nie przylega i znów staje się przedmiotem, który się wyjmuje.

Podsumowując: gotowy jest wyjmowany podczas aktywności i nie chroni, termoplastyczny cieńczeje tam, gdzie to ważne, indywidualny utrzymuje grubość sterowaną w poszczególnych okolicach, a u pacjenta rosnącego wykonuje się go na nowo wraz z wyrzynaniem.