Badanie błony śluzowej: dwie minuty kontroli wychwytują to, czego pacjent nie zgłasza

Badanie tkanek miękkich to część wizyty najczęściej pomijana, bo pacjent przychodzi z powodu zębów i uwaga kieruje się tam.

Jest to jednak jedyna okazja, by wychwycić zmianę bezobjawową, a zmiany błony śluzowej we wczesnym stadium nie bolą.

Wizyta higienizacyjna to najlepszy moment na jego wykonanie, bo powtarza się regularnie, trwa dostatecznie długo, a usta są już oświetlone i odsłonięte.

Systematyczność liczy się bardziej niż czas. Stała kolejność zajmuje dwie minuty i nie pomija żadnej okolicy; oględziny na chybił trafił za każdym razem patrzą gdzie indziej.

Wykonalna kolejność zaczyna się od warg i przedsionków, przechodzi do policzków, potem podniebienia twardego i miękkiego, potem języka we wszystkich powierzchniach, a kończy na dnie jamy ustnej.

Okolice największego ryzyka raka jamy ustnej to dno jamy ustnej, brzegi boczne i powierzchnia dolna języka. Są to zarazem okolice najgorzej oglądane.

Brzeg boczny języka bada się, chwytając koniuszek gazikiem i odciągając go na bok. Bez tego chwytu tylna część brzegu pozostaje niewidoczna.

Dno jamy ustnej ogląda się przy języku uniesionym do podniebienia, i trzeba je też obmacać, bo zmiana podśluzówkowa jest wyczuwalna, zanim stanie się widoczna.

Zmiany wymagające diagnostyki mają rozpoznawalne cechy: biała plama, która nie daje się zetrzeć, czerwona aksamitna plama, owrzodzenie bez uchwytnej przyczyny, obszar stwardniały przy obmacywaniu.

Kryterium najprostsze i najbardziej użyteczne jest czasowe: każda zmiana niegojąca się w dwa albo trzy tygodnie, po usunięciu ewentualnych przyczyn miejscowych, wymaga skierowania.

Dokumentacja fotograficzna zmiany wątpliwej pozwala na obiektywne porównanie przy kolejnej kontroli i jest pewniejsza niż pamięć.

Skierowanie nie jest porażką diagnostyczną, lecz postępowaniem właściwym. Jedno skierowanie za dużo kosztuje konsultację; jedno za mało może kosztować miesiące w chorobie, w której czas rozstrzyga o rokowaniu.

Podsumowując: wizyta higienizacyjna to właściwy moment, stała kolejność waży więcej niż czas trwania, brzeg boczny języka i dno jamy ustnej wymagają czynnych chwytów, a każda zmiana niegojąca się w trzy tygodnie idzie na skierowanie.