Aparaty czynnościowe: szczyt wzrostu to okno, którego się nie odzyska

Aparaty czynnościowe działają, ustawiając żuchwę do przodu i utrzymując ją w tym położeniu, w celu pobudzenia wzrostu kłykciowego u pacjenta rosnącego.

Skuteczność zależy rozstrzygająco od momentu interwencji. Okres użyteczny pokrywa się ze szczytem wzrostu pokwitaniowego, a jego ocena wymaga wskaźników dojrzałości szkieletowej, a nie wieku.

Ocena kręgów szyjnych na zdjęciu cefalometrycznym bocznym jest metodą najpraktyczniejszą, bo wykorzystuje badanie i tak wykonane na potrzeby diagnostyki ortodontycznej.

Leczenie rozpoczęte zbyt wcześnie każe pacjentowi nosić aparat latami przy ograniczonej korzyści; rozpoczęte po szczycie daje głównie efekty zębowe.

Skala efektu szkieletowego to punkt, w którym piśmiennictwo urealniło początkowe oczekiwania. Przeglądy systematyczne wskazują rzeczywisty przyrost długości żuchwy, lecz skromny wobec nadziei.

Znaczna część obserwowanej korekty pochodzi z ruchów zębowo-wyrostkowych: dotylnego przechylenia siekaczy górnych i dowargowego dolnych. To nie jest porażka, ale należy o tym uczciwie powiedzieć rodzicom.

Twin Block jest najbardziej rozpowszechnionym aparatem ruchomym, dzięki skuteczności i temu, że pacjent może w nim mówić i jeść, co poprawia stosowanie się do zaleceń w porównaniu z klasycznymi monoblokami.

Jego ograniczeniem jest współpraca: wymaga wielu godzin noszenia dziennie, a pacjent noszący go tylko nocą osiąga niewiele.

Herbst jest stały i rozwiązuje problem współpracy, bo pracuje przez całą dobę, a pacjent nie może go zdjąć. Wskazany jest u mało współpracujących nastolatków i w przypadkach z ograniczonym czasem.

W zamian wymaga więcej obsługi: ramiona teleskopowe mogą się rozłączyć albo pęknąć, a nieplanowane naprawy są w pierwszych miesiącach częste.

Oczekiwaniami rodziców trzeba zarządzać od początku. Prośba dotyczy niemal zawsze poprawy profilu, a właściwy komunikat brzmi, że aparat poprawia relację łuków i wpływa na profil, lecz nie zmienia struktury twarzy tak, jak zrobiłaby to operacja.

W przypadkach ciężkiej rozbieżności szkieletowej leczenie czynnościowe może poprawić sytuację, nie rozwiązując jej, a chirurgia ortognatyczna po zakończeniu wzrostu pozostaje opcją, o której warto wspomnieć od początku.

Podsumowując: moment względem szczytu wzrostu decyduje o wyniku bardziej niż wybrane urządzenie, efekt szkieletowy jest rzeczywisty, lecz skromny, Twin Block zależy od współpracy, podczas gdy Herbst ją omija kosztem większej obsługi.