Próchnica korzeniowa: cement odwapnia się przy wyższym pH niż szkliwo

Próchnica korzeniowa to postać rosnąca najszybciej wraz ze starzeniem się populacji i ta, przy której zasady pomyślane dla szkliwa sprawdzają się najgorzej.

Powód jest chemiczny, zanim stanie się behawioralny. Szkliwo zaczyna się odwapniać około pH 5,5, natomiast cement i zębina korzeniowa już około 6,2.

Ta różnica wydaje się mała i taka nie jest: znaczy, że powierzchnia korzenia odwapnia się przy epizodach kwasowych, które szkliwo znosi bez następstw.

Kto ma recesje, jest więc narażony na ryzyko, którego własne szkliwo nie ponosi — przy tej samej diecie i tej samej higienie co wcześniej.

Korzeń ma ponadto niższą zawartość minerałów i większy udział składników organicznych, co przyspiesza postęp, gdy już się rozpocznie.

Ubytek pojawia się jako ciemne pole przy szyjce, często płytkie, lecz szerokie, okalające ząb wzdłuż brzegu dziąsła zamiast drążyć w głąb.

To czyni go trudnym do odbudowy, bo brzeg leży poddziąsłowo, izolacja jest kłopotliwa, a przyczepność do cementu mniej przewidywalna niż do szkliwa.

Wynika stąd, że profilaktyka waży tu więcej niż gdzie indziej: wcześnie wykryty i zremineralizowany ubytek korzeniowy oszczędza odbudowę, która i tak pozostałaby niedoskonała.

Fluor o wysokim stężeniu jest głównym narzędziem. Pasty 5000 ppm są wskazane u pacjentów ryzyka, a ich skuteczność wobec próchnicy korzeniowej jest udokumentowana.

Stosuje się je zamiast zwykłej pasty, a nie dodatkowo, i sposób ma znaczenie: nałożyć, wyszczotkować, wypluć bez płukania, by fluor pozostał w kontakcie.

Pacjentów do rozpoznania da się rozpoznać: liczne recesje, suchość jamy ustnej po lekach, ograniczona sprawność rąk, użytkownicy protez częściowych, których klamry zatrzymują płytkę przy szyjkach.

Lakiery fluorowe nakładane w gabinecie uzupełniają stosowanie domowe przy wysokim ryzyku, a częstotliwość ustala się według ryzyka, a nie kalendarza.

Podsumowując: korzeń odwapnia się przy pH 6,2 wobec 5,5 dla szkliwa, ubytek jest szeroki i trudny do odbudowy, profilaktyka waży więcej niż odbudowa, 5000 ppm zastępuje zwykłą pastę, a po szczotkowaniu się nie płucze.