Fluoroza: biała plama mylona z próchnicą początkową

Biała plama na szkliwie otwiera dwa możliwe rozpoznania o przeciwnych następstwach, i dlatego rozróżnienie musi wyprzedzić każdą decyzję.

Fluoroza powstaje z nadmiernego przyjmowania fluoru w czasie tworzenia szkliwa, które zachodzi w latach poprzedzających wyrznięcie zęba.

To wyznacza ścisłe okno czasowe. Dla siekaczy stałych okres krytyczny przypada na pierwsze lata życia, a po wyrznięciu przyjmowanie fluoru już jej nie wywoła.

Wynika stąd, że plama, która pojawiła się na zębie już wyrzniętym, nie jest fluorozą, choćby używano najwięcej pasty z fluorem. To dana zamykająca rozpoznanie w jednym kroku.

Odróżnienie od próchnicy początkowej opiera się na trzech elementach. Fluoroza jest symetryczna i obejmuje zęby jednoimienne po obu stronach, bo zależy od wspólnego okresu rozwoju.

Zmiana próchnicowa początkowa jest natomiast pojedyncza i leży tam, gdzie zalega płytka: szyjki, powierzchnie styczne, bruzdy. Jej położenie idzie za higieną, a nie za rozwojem.

Drugim elementem jest powierzchnia. Fluoroza łagodna ma szkliwo gładkie i błyszczące, podczas gdy zmiana próchnicowa początkowa jest matowa i szorstka pod zgłębnikiem, o wyglądzie kredowym.

Trzecim jest zachowanie przy osuszeniu. Plama próchnicowa staje się wyraźniejsza po osuszeniu powierzchni, bo porowatość traci wodę; fluoroza zmienia się niewiele.

Istnieją ponadto zmętnienia szkliwa niezwiązane z fluorem, po urazie albo zakażeniu zębów mlecznych, i te są zwykle pojedyncze i niesymetryczne, często na jednym zębie.

Praktycznie rozróżnienie się liczy, bo próchnica początkowa wymaga remineralizacji i kontroli płytki, natomiast fluoroza łagodna nie wymaga leczenia poza estetycznym.

W rozmowie z rodzicami warto być precyzyjnym. Fluoroza łagodna, widywana najczęściej, jest odmiennością wyglądu, a nie wadą czynnościową: szkliwo nie jest bardziej kruche.

Zalecenia fluorkowe u dzieci wypływają z tej równowagi, a użyteczna rada dotyczy ilości pasty i nadzoru nad szczotkowaniem u małych dzieci, które bywa, że ją połykają.

Podsumowując: fluoroza powstaje przed wyrznięciem, a nie po nim, jest symetryczna tam, gdzie próchnica jest pojedyncza, ma gładką powierzchnię tam, gdzie próchnica jest szorstka, próchnica uwydatnia się po osuszeniu, a postać łagodna nie zaburza czynności.