Cukrzyca i zapalenie przyzębia: zależność działa w obie strony

Związek między cukrzycą a zapaleniem przyzębia należy do najlepiej udokumentowanych powiązań jamy ustnej z ustrojem i jest obustronny: każdy ze stanów pogarsza drugi.

Niewyrównana cukrzyca zwiększa podatność na zapalenie przyzębia kilkoma mechanizmami. Hiperglikemia zaburza czynność neutrofilów, obniża zdolność naprawy i sprzyja powstawaniu końcowych produktów zaawansowanej glikacji w tkankach.

Te ostatnie czynią kolagen mniej sprężystym i trudniejszym do przebudowy, co tłumaczy wolniejsze gojenie po leczeniu przyzębia u pacjenta z cukrzycą.

Kierunek odwrotny jest mniej znany i klinicznie ciekawszy. Rozległe zapalenie przyzębia stanowi ogólnoustrojowe obciążenie zapalne, które przyczynia się do insulinooporności.

Przeglądy wskazują, że leczenie przyzębia u pacjentów z cukrzycą powoduje obniżenie hemoglobiny glikowanej — niewielkie co do wartości, lecz klinicznie istotne i porównywalne z dodaniem leku.

To dana, którą warto przekazać pacjentowi i, gdy to możliwe, jego diabetologowi, bo przesuwa leczenie przyzębia z zabiegu miejscowego do elementu prowadzenia metabolicznego.

Hemoglobina glikowana to parametr, o który pyta się w wywiadzie, i pytać należy o wartość, a nie o to, czy cukrzyca jest wyrównana. Ocena własnego wyrównania bywa u pacjentów optymistyczna.

Wartości poniżej siedmiu procent wskazują dobre wyrównanie i ryzyko przyzębne zbliżone do populacji ogólnej. Powyżej ośmiu procent ryzyko zauważalnie rośnie, a odpowiedź na leczenie się pogarsza.

Powyżej dziewięciu procent planowe zabiegi chirurgiczne odracza się, a pierwszeństwo zyskuje wyrównanie metaboliczne w porozumieniu z lekarzem prowadzącym.

Częstość wizyt podtrzymujących zwiększa się względem pacjenta bez cukrzycy. Odstępy trzy- albo czteromiesięczne to zalecenie przeważające, wobec sześciu miesięcy w populacji ogólnej.

Kserostomia jest w cukrzycy częsta, zarówno z powodu choroby, jak i leków, i dokłada ryzyko próchnicy korzenia, któremu przeciwdziała się fluorem w wysokim stężeniu.

Kandydoza jamy ustnej występuje częściej i trzeba jej czynnie szukać, zwłaszcza u użytkowników protez, gdzie łączy się z zapaleniem błony śluzowej pod protezą.

Podsumowując: zależność jest obustronna, a leczenie przyzębia wpływa na wyrównanie glikemii, pyta się o wartość hemoglobiny glikowanej, a nie o wrażenie, powyżej dziewięciu procent chirurgię planową odracza się, a wizyty podtrzymujące przechodzą na trzy do czterech miesięcy.