Witte vlekken door apparatuur: zij ontstaan in weken en blijven voorgoed

Witte laesies rond brackets zijn de meest voorkomende complicatie van vaste orthodontie en de best zichtbare. De patiënt eindigt de behandeling met rechte en gevlekte elementen, en onthoudt de vlekken.

De snelheid van optreden verrast: de eerste laesies kunnen binnen enkele weken na het plakken ontstaan, veel sneller dan cariës onder normale omstandigheden zou doen.

De reden is dat het bracket een plaquestagnatiezone schept die de tandenborstel niet bereikt, en dat het vestibulaire glazuurvlak niet wordt beschermd door de reinigende werking van tong of wang.

De zones met het hoogste risico zijn de gingivale rand van het bracket bij de bovenlaterale snijtanden en de hoektanden, waar plaque stagneert en reinigen het lastigst is.

De doeltreffendste preventie blijft fluoride, en de concentratie telt. Een hooggefluorideerde tandpasta, voor de duur van de behandeling voorgeschreven, kent beter bewijs dan een mondspoeling, die vaak onregelmatig wordt gebruikt.

Het voordeel van tandpasta is dat zij in een bestaande gewoonte past, terwijl de spoeling een extra handeling vraagt die de adolescente patiënt vergeet.

Producten op basis van caseïnefosfopeptiden en amorf calciumfosfaat voegen een ander werkingsmechanisme toe: zij leveren biobeschikbaar calcium en fosfaat, de mineralen die glazuurherstel nodig heeft.

Zij zijn aangewezen als aanvulling op fluoride bij hoogrisicopatiënten, niet als vervanging. Hun nut is groter bij beginnende laesies dan in de zuivere preventie.

Sealants op de vestibulaire vlakken rond de brackets zijn een doeltreffende maar weinig gebruikte maatregel. Een laag infiltratiehars die bij het plakken wordt aangebracht, beschermt het risicogebied maandenlang.

De beperking is dat zij slijt en opnieuw moet worden aangebracht, wat een controle veronderstelt die zelden specifiek wordt ingepland.

Mechanische hygiëne moet concreet worden aangeleerd en gecontroleerd. De rager onder de boog en het solobestje aan de gingivale rand van het bracket zijn de hulpmiddelen die het verschil maken, en zij moeten de patiënt fysiek worden getoond.

Is de laesie al aanwezig, dan hangt het beleid af van het stadium. Een doffe vlek zonder cavitatie kan in de maanden na het verwijderen deels remineraliseren, en verdient tijd voordat wordt ingegrepen.

Infiltratietechnieken met laagvisceuze hars geven bij gestabiliseerde laesies een onmiddellijke esthetische verbetering en zijn minder invasief dan bleken of restaureren.

Kortom: de laesies ontstaan in weken en zijn blijvend, hooggefluorideerde tandpasta kent de beste therapietrouw, vestibulaire sealants zijn doeltreffend en onderbenut, en bestaande laesies moeten kunnen remineraliseren voordat zij worden behandeld.