Orthodontische bogen: de legering kiest men naar de fase, niet naar het merk
De boog is de motor van de vaste apparatuur, en de keuze van de legering bepaalt hoeveel kracht het element bereikt en hoelang. Het is een beslissing die bij elke afspraak valt en die men uit gewoonte pleegt te nemen.
De parameter die telt is de verhouding tussen doorbuiging en afgegeven kracht. Een ideale boog in de nivelleringsfase vervormt sterk en geeft een lage, constante kracht terug terwijl hij zijn oorspronkelijke vorm herneemt.
Superelastisch nikkel-titaan doet precies dat. Het heeft een krachtplateau: over een breed vervormingsbereik blijft de afgegeven kracht vrijwel constant, ongeacht hoever het gebogen werd om het te plaatsen.
Die eigenschap maakt het aan het begin onvervangbaar, waar de elementen scheefstaan en de doorbuigingen groot zijn. Staal zou in dezelfde situatie aanvankelijk zeer hoge krachten afgeven en na enkele weken geen enkele.
Te hoge krachten versnellen de beweging niet: zij leggen haar stil. Een druk boven de capillaire druk van het parodontale ligament onderbreekt de bloedtoevoer, en het gebied wordt hyalien en celvrij.
In die zone staat de beweging stil tot macrofagen het weefsel hebben opgeruimd. Het gevolg is een tragere, niet snellere beweging en een groter risico op wortelresorptie.
Thermoactief nikkel-titaan voegt een nuttige eigenschap toe: het is zacht bij kamertemperatuur, dus makkelijk te plaatsen ook bij sterke crowding, en ontwikkelt zijn kracht zodra het mondtemperatuur bereikt.
Wie koude dranken drinkt vermindert tijdelijk de aangebrachte kracht, een aanvaardbaar en in de dagen na activering soms welkom neveneffect.
Roestvast staal komt in de latere fasen, wanneer de nivellering bereikt is en controle en stabiliteit nodig zijn. Het is zeer stijf, laat zich nauwkeurig buigen en houdt zijn vorm: het is de boog waarop de sluitmechanica wordt gevoerd.
TMA, oftewel bèta-titaan, zit ertussenin: ongeveer een derde van de stijfheid van staal, maar buigbaar. Het past waar aangepaste buigingen bij matige krachten nodig zijn, doorgaans in de afwerkingsfase.
De verstandige volgorde volgt dus toenemende dimensie en toenemende stijfheid. Men begint met rond nikkel-titaan van kleine diameter, gaat over naar rechthoekige doorsneden, en komt bij staal wanneer torque gestuurd moet worden.
Stappen overslaan om de behandeling te bekorten is de meest voorkomende oorzaak van ongewenste effecten. Een stijve rechthoekige boog die vóór voltooide nivellering wordt geplaatst, brengt torque over op elementen die nog niet goed staan.
Kortom: nikkel-titaan om te nivelleren, staal om te sturen en te sluiten, TMA om af te werken. En de volgorde wordt niet bekort, want kracht die de beweging niet dient, belandt op de wortels.