Mondzorg tijdens de zwangerschap: uitstellen is riskanter dan behandelen
De overtuiging dat er tijdens de zwangerschap niet behandeld mag worden leeft onder patiënten en soms onder behandelaars, en zij veroorzaakt uitstel dat meer kost dan het risico dat men wil vermijden.
De standpunten van de belangrijkste beroepsverenigingen komen overeen: preventie, diagnostiek en behandeling van mondaandoeningen zijn tijdens de zwangerschap veilig en horen te gebeuren.
Zwangerschapsgingivitis treft een aanzienlijk deel van de zwangeren en heeft een duidelijke hormonale oorzaak. Stijgend progesteron verhoogt de vaatdoorlaatbaarheid en de ontstekingsreactie op plaque.
Wat telt is dat hormonen de reactie versterken maar het probleem niet veroorzaken: zonder plaque geen gingivitis. Daarom levert plaquebeheersing in de zwangerschap resultaten op die niet in verhouding staan tot de inspanning.
De zwangerschapsepulis is een goedaardige afwijking die doorgaans in het tweede trimester verschijnt, vaak interdentaal, bloedend en snel groeiend. Zij trekt meestal na de bevalling weg.
Aangewezen zijn observatie en plaquebeheersing, tenzij de afwijking het kauwen hindert of sterk bloedt. Verwijdering tijdens de zwangerschap neigt tot recidief.
Het tweede trimester is de periode van keuze voor uitstelbare ingrepen. Het eerste omvat de organogenese en meer misselijkheid; in het derde kan langdurige rugligging de vena cava samendrukken.
Daarom werkt men in het derde trimester met de patiënte naar links gekanteld, of met een wig onder de rechterflank, en houdt men de zittingen kort.
Spoedgevallen worden in geen enkel trimester uitgesteld. Een onbehandelde odontogene infectie vormt een groter risico dan welke correct uitgevoerde ingreep ook.
Lokaal anestheticum met adrenaline in tandheelkundige concentraties geldt als veilig, en articaïne en lidocaïne hebben het best gedocumenteerde profiel. Anesthesie vermijden leidt tot pijnlijker en belastender ingrepen, het tegendeel van het beoogde goed.
Röntgenopnamen met passende bescherming betekenen verwaarloosbare doses, en waar zij voor de diagnose nodig zijn worden zij gemaakt. Een noodzakelijke röntgendiagnose uitstellen uit vrees voor een minimale dosis is een slechte ruil.
Herhaald braken stelt het glazuur bloot aan maagzuur. De juiste instructie is spoelen met water of een neutraliserende oplossing en minstens een half uur niet poetsen, om verweekt glazuur niet weg te schuren.
Kortom: behandeling in de zwangerschap is veilig en uitstel is het werkelijke risico, zwangerschapsgingivitis is hormonaal maar plaqueafhankelijk, het tweede trimester past bij uitstelbare ingrepen, en na braken wordt niet meteen gepoetst.