Elektrische pulpatest: wat hij werkelijk meet, en waarom hij alleen nooit volstaat

Waarom een elektrische pulpatester de zenuwgeleiding meet en niet de bloedvoorziening, welke situaties vals-positieve en vals-negatieve uitslagen geven, en hoe je het resultaat in samenhang leest.

Het onderliggende misverstand, en de oorzaak van veel verkeerde diagnoses, zit al in de naam: een elektrische tester meet geen pulpavitaliteit. Hij meet de reactie van sensibele zenuwvezels op een oplopende elektrische prikkel. De vitaliteit van een pulpa hangt echter af van haar doorbloeding, niet van haar innervatie, en die twee kunnen uiteenlopen. Het klinische geval dat dit aantoont is het getraumatiseerde element: na trauma kunnen de zenuwvezels weken tot maanden tijdelijk niet reageren terwijl de bloedstroom intact is, en een negatieve test in die fase leidt ertoe dat een vitaal element wordt gedevitaliseerd. Daarom is één negatieve test na trauma nooit een indicatie voor wortelkanaalbehandeling en is herhaalde controle in de tijd nodig.

Vals-negatieve uitslagen — een vitaal element dat niet reageert — hebben herkenbare oorzaken: recent trauma, uitgebreide kanaalobliteratie, een nog onvolgroeide apex bij jonge patiënten, premedicatie of een veranderde drempel. Vals-positieve uitslagen — een necrotisch element dat reageert — zijn even verraderlijk en komen vrijwel altijd voort uit gebrekkige stroomisolatie: contact van de elektrode met een uitgebreide metalen restauratie of met de gingiva leidt de prikkel naar buurelementen of rechtstreeks naar het parodontium, en de patiënt meldt een gewaarwording die niet van het onderzochte element komt. Een meerwortelig element met partiële necrose, waarbij het ene kanaal necrotisch is en het andere nog vitaal, kan normaal reageren en toch behandeling behoeven.

De techniek neemt de meeste van deze fouten weg. Het element moet worden geïsoleerd en gedroogd, de elektrode geplaatst op het buccale vlak in het incisale derde of op gezond glazuur — nooit op een metalen restauratie of een blootliggend worteloppervlak — en er is een geleidend medium nodig. De test begint altijd bij een controle-element, bij voorkeur het gezonde contralaterale, om de normale drempel van die patiënt vast te stellen en hem te laten begrijpen wat hem te wachten staat: wie niet weet wat hij gaat voelen meldt uit angst en niet door de prikkel. De intensiteit wordt langzaam opgevoerd, en de patiënt moet de eerste gewaarwording melden, niet de pijn.

Bij de interpretatie wordt het resultaat samen met al het overige gelezen. Een elektrische test wordt afgezet tegen de koudetest, in de meeste situaties betrouwbaarder voor het beoordelen van de pulpastatus, tegen het röntgenonderzoek, tegen percussie en tegen de anamnese. Een losse test die de rest van het beeld tegenspreekt hoort herhaald te worden, niet gebruikt om te beslissen. Tot slot een veiligheidspunt: bij dragers van een pacemaker of implanteerbare defibrillator moet vóór gebruik van een elektrische tester de door de fabrikant van het hartapparaat opgegeven verenigbaarheid worden nagegaan.

Op Oralzon vind je de pulpavitaliteitstesters die op de marketplace beschikbaar zijn en, voor de rest van het endodontische instrumentarium, ook linialen en maatstiften voor guttaperchapunten en spuiten met gebogen punt voor het spoelen.