Burning mouth syndrome: hevig branden op een mucosa die er volkomen normaal uitziet

Een aanhoudend branden van de tong en het mondslijmvlies, zonder enig objectief teken. De discrepantie tussen de hevigheid van de klacht en de normale aanblik is het kenmerk dat het beeld definieert.

De meest aangedane plaatsen zijn de punt en de laterale randen van de tong, het gehemelte en de lippen, met een doorgaans bilaterale en symmetrische verdeling.

Het dagverloop is kenmerkend en moet expliciet uitgevraagd worden: de klacht is bij het ontwaken afwezig of licht, neemt in de loop van de dag toe en bereikt 's avonds haar maximum. Veel patiënten melden verlichting tijdens het eten, wat contra-intuïtief en bruikbaar is bij de oriëntatie.

Vaak gaan ermee gepaard een smaakstoornis, beschreven als een aanhoudende metalige of bittere smaak, en een gevoel van droge mond dat niet overeenkomt met een objectieve vermindering van de speekselvloed.

De aandoening komt vaker voor bij vrouwen, met een duidelijke toename na de menopauze.

Het fundamentele onderscheid is dat tussen de secundaire vorm, waarbij een aanwijsbare en behandelbare oorzaak bestaat, en de primaire vorm, die een uitsluitingsdiagnose is en overeenkomt met neuropathische pijn.

De lijst van wat uitgesloten moet worden vormt het concrete deel van het werk. Candidiasis komt eerst, en moet ook zonder duidelijke beslagen gezocht worden, want de erythemateuze vorm uit zich alleen als een diffuse roodheid die makkelijk over het hoofd wordt gezien.

Daarna komen de tekorten: ijzer, foliumzuur, vitamine B12 en zink, die met bloedonderzoek worden vastgesteld en niet met inspectie.

Verder horen ontregelde diabetes, medicamenteuze xerostomie, gastro-oesofageale reflux, reacties op prothesematerialen en parafuncties van de tong tegen de tandbogen in de overweging. Van de middelen die met de klacht in verband worden gebracht, worden ACE-remmers het vaakst genoemd.

De weg die deze patiënten afleggen voordat er een diagnose is, is bijna altijd lang: veel consulten, veel negatieve uitslagen en een groeiend gevoel niet geloofd te worden.

Daarom is de schadelijkste zin die je kunt uitspreken dat er niets aan de hand is. Het ontbreken van zichtbare tekenen staat niet gelijk aan het ontbreken van ziekte, en in de primaire vorm gaat het om werkelijke neuropathische pijn.

De rol van de mondhygiënist is duidelijk afgebakend: uitsluiten wat binnen de eigen competentie valt, verwijzen voor bloedonderzoek en medische beoordeling, en ingrijpen op de factoren die de klacht verergeren, namelijk tandpasta's met natriumlaurylsulfaat, alcoholhoudende mondspoelmiddelen en zure en pittige voeding. Zonder een snelle oplossing te beloven, die er in de primaire vorm meestal niet komt.

Samengevat: de klacht is hevig terwijl de mucosa normaal oogt, het branden verergert in de loop van de dag en verbetert vaak tijdens het eten, de secundaire vorm heeft een aanwijsbare oorzaak terwijl de primaire een uitsluitingsdiagnose is, erythemateuze candidiasis en voedingstekorten moeten als eerste worden uitgesloten, en tegen de patiënt zeggen dat er niets is, is de schadelijkste fout.